Terugblik: Oud Zeer - Nationale Herdenking 15 augustus 1945
Op vrijdag 15 augustus 2025 stonden we stil bij het officiële einde van de Tweede Wereldoorlog in Nederlands-Indië/Indonesië en daarmee voor Nederland. Traditiegetrouw werden er dialogen gehouden, maar dit jaar hadden we een extra speciaal programma als openingslocatie van de tentoonstelling Oud Zeer.
Indringende dialogen
Na het carillonconcert Tong Tong en Carillon en een Indische lunch van Sardinandé, ging de middag van start met dialogen van Dialoog in Den Haag rondom het thema Oud Zeer, ingeleid door Wouter Neuhaus. Neuhaus gaf als geportretteerden van de tentoonstelling meteen richting aan de gesprekken door zijn passende woorden en indrukwekkend familieverhaal. In kleine groepen spraken mensen, vaak met volslagen onbekenden, met elkaar over pijn, herinnering en doorwerking.
Opnieuw bleek hoe bijzonder het is dat juist in deze setting mensen hun verhalen durven te delen. De gesprekken waren diepgaand, open en soms confronterend. Een deelnemer verwoordde het zo:
“We zijn allemaal mensen, gevormd door cultuur en opvoeding. Inzicht: ik oordeel nog wel eens te snel en vergeet dan het bovenstaande. Delen = Helen.”
Een ander benadrukte:
“Ieder heeft zijn eigen pijn en er is ook meer generieke pijn om het lijden van anderen. In Indonesië duwde de overwinning en de onafhankelijkheid de pijn naar de achtergrond. We moeten blijven kijken naar de overeenkomsten in pijn binnen onze vele cultuurverschillen.”
Uit de dialogen kwam één boodschap duidelijk naar voren: we moeten in gesprek blijven met elkaar en blijven luisteren.
Opening tentoonstelling Oud Zeer
Na de dialogen stroomde de kerkzaal vol voor de officiële opening van de tentoonstelling. Het publiek luisterde ademloos naar de woorden van Simone Berger-Straakenbroek, Mariëlle Vavier, Lars Bannink (SHBSS), Laila van den Bragt en Mirjam Bekker-Stoop (Stichting Open Mind). Het generatiegesprek tussen geportretteerden Arnold en zijn dochter Malu gaf een indringend inkijkje in hoe pijn en herinnering doorwerken binnen families. Dagvoorzitter Maurice Seleky weefde de middag met grote zorg en verbinding aan elkaar. De muzikale omlijsting van Massada vanaf het Hoogkoor was ronduit magisch en voor velen een hoogtepunt.
19 portretten en verhalen
Met de tentoonstelling Oud Zeer werd deze dag in en om de Grote Kerk een verzwegen geschiedenis zichtbaar gemaakt: die van ruim twee miljoen Nederlanders met wortels in Nederlands-Indië/Indonesië. Negentien portretten en verhalen belichten de familiegeschiedenissen van Indische Nederlanders, Nederlanders (Totoks), Molukkers, Chinezen uit Indonesië (Peranakan), Indo-Afrikanen en Papoea’s, van de eerste tot en met de vierde generatie.
De tentoonstelling is prachtig vormgegeven en raakt door haar persoonlijke invalshoek. Uit de dialogen én uit de reacties van het publiek bleek hoe belangrijk dit proces binnen families en tussen generaties is. Tijdens het maakproces zijn in vele families gesprekken op gang gekomen die anders misschien niet gevoerd waren. Voor bezoekers werkt de tentoonstelling helend en verbindend: zij die de geschiedenis herkennen, vinden erkenning; zij die er minder van weten, worden op een indringende en toegankelijke manier geïnformeerd.
Vanaf 22 augustus 2025 toert de tentoonstelling door het land.
Deze impactvolle middag kwam tot stand dankzij samenwerking met Stichting SHBSS, Stichting Open Mind en gemeente Den Haag.
